حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرمایند: انسان بداخلاق بسیار خطا می کند و زندگی اش تلخ می شود.

دفعات بازدید: 746 بار

چهارشنبه، 22 دی 1395

رسانه و تفریح

رسانه و تفریح

سید علیرضا حسینی: اینکه از چه زمانی رسانه کاربرد تفریحی داشته جای بحث و تامل دارد، اما زمانی‌که استفاده از رادیو در ایران متداول شد گوش دادن به قصه‌ها، نمایش‌نامه‌ها و شنیدن موسیقی، ترانه و شعر نوعی تفریح محسوب می‌شد.
گرچه وقتی پای تلویزیون به خانه‌های ایرانی باز شد، دیدن سریال‌ها، فیلم‌ها و برنامه‌های متنوع خود نوعی تفریح بود؛اما بخشی از خانواده‌های کم‌بضاعت و مذهبی همچنان تفریحشان رادیو بود.
چرا که رادیو هم بدآموزی‌های آن‌زمان تلویزیون را نداشت و هم بیشتر در قابل دسترس بود و هم خانواده‌های مذهبی با آن کنار آمده بودند.
در دهه 40 و 50 جوانان و نوجوانان نیز گرایش زیادی به قصه شب رادیو که شب‌ها ساعت 22 پخش می‌شد و همچنین گل‌های تازه که ساعت 13 پخش می‌شد و حاوی موسیقی سنتی بود پیدا کرده بودند.
خانواده‌هایی که وضع مالی بهتری داشتند و کمترمذهبی بودند اجازه داده بودند تا پای تلویزیون هم به فضای خانه باز شود و شب‌ها سریال‌های قمرخانم، مرادبرقی و آقای مربوطه را تمشا می‌کردند و در کنار آن انجام تبلیغات تجاری تلویزیونی و هنجارشکنی فرهنگی و اجتماعی را تحمل می‌کردند و آرام آرام برایشان عادی می‌شد.
فرح دیبا همسر شاه سابق ایران در کتاب خاطراتش با عنوان "دختر یتیم" می‌گوید: «سعی کردیم با نشان دادن تصاویر خانم‌‌ها در تلویزیون بدون رعایت هنجارهایی که مردم رعایت می‌کردند سطح افکار مردم را بالا ببریم و از قید خرافات آزاد کنیم»!
تا سال 57 درصد کمی از مردم از رادیو و تلویزیون استفاده می‌کردند و تفریحات هنوز شکل و شمایل قبلی خود یعنی بازی‌های فیزیکی، سیر و سیاحت و بازی‌های سنتی بود.
زمانیکه انقلاب در حال پیروزی بود و اعلام شد که ورود امام خمینی (ره) از پاریس به ایران به صورت زنده از تلویزیون پخش می‌شود؛ آن روز حتی افرادی‌که دیدن تلویزیون را حرام می‌دانستند به خانه‌های همسایه‌های خود رفتند تا آمدن مرجع تقلیدی را ببینند که شعار پیاده شدن احکام اسلام را داده بود.
گرچه آن روز، آن ورود و استقبال از تلویزیون پخش نشد اما 10 روز بعد انقلاب اسلامی پیروز شد و باز مردمی که تلویزیون نداشتند به خانه‌ همسایگان خود رفتند و صحنه‌های انقلاب اسلامی را شاهد بودند؛ از آن روز به بعد قریب هفتاد درصد مردم که تلویزیون را به خانه‌های خود راه نداده بودند، اکثرا تلویزیون را وارد زندگی خود کردند.
تلویزیون وارد زندگی تعداد زیادی از مردم ایران شد اما آموزشی برای بهره‌برداری از تلویزیون ارائه نگردید؛ مردم از بس ذوق داشتن تلویزیون را داشتند و چون این رسانه تازه وارد با اعتقادات آنان نیز سازگار بود از زمانی‌که برنامه‌ها آغاز می‌شد تا زمان پایان آن، تلویزیون را روشن نگه می‌داشتند یعنی از ساعت 17 تا 23 برنامه‌های مختلف در خانه‌ها دیده می‌شد.
و شاید این عادت زمینه‌ای بود که بعدها کسی نتوانست تعریف دقیق و مناسبی برای دیدن تلویزیون در ایران اعمال کند و طبقه‌بندی سنی هم برای مخاطبان انجام نگرفت.
البته شاید بتوان گفت که عزم قابل توجهی هم وجود نداشت تا این منع موثر در گذشته را به ایجاب یک تربیت صحیح تبدیل کند، در اواخر دهه 50 دیگر رادیو و تلویزیون جز خانواده ایرانی شد.
دیدن و شنیدن خبرهای جنگ، شنیدن اوضاع جبهه و مرزها، توجه به آژیرهای قرمز که بمباران شهرها توسط دشمن را خبر می‌داد، آن را به یک رسانه کاربردی‌تر برای مردم تبدیل کرده بود.
در آن ایام برای حفظ و تقویت روحیه مردم برنامه‌های تفریحی و طنز قوت گرفت که شاید بتوان برنامه رادیویی " صبح جمعه با شما" را از این دسته ذکر کرد.
جُنگ‌های طنز سیاسی که سران کشورهای غربی را به تمسخر می‌گرفت نیز در تلویزیون رونق قابل توجهی داشت؛ سریال‌های آئینه، پائیز صحرا، سردار جنگل جزء برنامه‌های تفریحی پرمخاطب آن‌زمان محسوب می‌شد.
گرایش بیش از حد جوانان و نوجوانان به تلویزیون برخی از اصحاب تعلیم و تربیت را نگران کرده بود و اظهار می‌داشتند: «در جمع خانوادگی افراد کمتر صحبت می‌کنند و بیشتر مشغول تماشای تلویزیون هستند».
البته این حالت، علاقه و اعتیاد به تلویزیون بعدها به عنوان یک نقطه مثبت تلقی می‌شد چرا که روی آوردن جوانان در اواخر دهه 60 به ویدیو و ماهواره، مربیان و خانواده‌های نگران را نگران‌تر کرده بود.
در طول این دوره‌ها به ویژه در دهه 70 که جمعیت رو به فزونی می‌رفت و مطالبه برنامه‌های تفریحی را داشت، رسانه ملی کمتر می‌توانست پاسخگوی ذائقه جوانان باشد چرا که ذائقه جوانان با دیدن فیلم‌های ویدیویی، ماهواره و سفرهای خارجی که به سوی کشورهای همسایه و غربی انجام می‌شد تغییر کرده بود و تنوع‌طلبی کاملا مشهود بود.
در طول این دوره‌ها، کمتر اتاق فکری تشکیل می‌شد تا برنامه‌هایی برای نیازهای حال و آینده طراحی کند و غالبا برنامه‌ها انفعالی بود، یعنی وقتی آب به سمت جوی روان می‌شد که سد بالادستی طغیان کرده بود و خرابی‌هایی هم به بار آورده بود و شاید این احتیاط‌گرایی به دلیل آن بود که مسوولین از جسارت در برنامه‌ها وحشت داشتند.
در دهه 80 رسانه ملی دیگر مرجع منحصر به فرد تفریحی رسانه‌ای محسوب نمی‌شد چرا که شبکه‌های تلویزیونی خارجی جدیدی به زبان فارسی به عنوان رقیب شبکه ملی وارد میدان شده بودند.
در این دهه شبکه‌های مجازی در کنار شبکه‌های ماهواره‌ای به عنوان یک زمینه تفریحی و سرگرمی در دل جمعیت قابل توجهی از جوانان ایرانی جای گرفتند وتلویزیونی که در دهه 60 و 70 مرجع خانواده‌ها بود دارای رقبای جدی و خطرناک شد.
سریال‌های شبکه‌های فارسی‌زبان در خانواده‌های ایرانی با دقت دنبال می‌شد و عدم محدودیت‌های هنجاری برای برخی از خانواده‌ها جذابیت داشت.
رسانه ملی که در این دوره‌ها به یک مرکز کارمندی و جمعیت نیروی انسانی تبدیل شده بود، دیگر کمتر می‌توانست هزینه‌های خود را بر روی خلاقیت‌های برنامه‌سازی متمرکز کند و بیشتر کارمند داری می‌کردو از کاروان یکه‌تازی جذب مخاطب در خانه‌ها دور می‌شد و هر از گاهی با تمرکز بر پروژه‌ای نقش زیبایی از خود برجای می‌گذاشت.
سریال‌های امام علی (ع)، روایت عشق و مختارنامه نشان داد که هنر و خلاقیت رسانه‌ای و هنری چقدر می‌تواند مخاطبان میلیونی را پای تلویزیون بنشاند.
گرچه فراز و نشیب‌هایی را در تولیدات تفریحی، سرگرمی و آموزشی در رسانه ملی شاهد بودیم اما شاید با قاطعیت می توان گفت رسانه پاسخگوی نیاز دایمی مخاطبان خود نبوده است؛ البته حرکت‌های مثبت و مناسبی در طول دوران مختلف ارائه شده اما کافی نبوده است.
ایجاد زیرساخت‌هایی مانند رادیونمایش، رادیو آوا، رادیو فرهنگ وشبکه‌های تلویزیونی نسیم، آی فیلم، نمایش زمینه‌های مثبتی بود که در راستای اغنای تفریحی وسرگرمی و آموزشی مخاطبان ایجاد شد؛ اما با توجه به سلایق گسترده مخاطبان بودجه و توانمندی‌های بیشتری مطالبه می‌شود.
برنامه‌های خندوانه، دورهمی، شب کوک از برنامه‌هایی بود که از طریق شبکه نسیم ارائه شد و توانست مخاطبان قابل توجهی را به خود جلب کند و حتی در زمینه فرهنگ‌سازی مثبت و همچنین منفی موثر باشد؛ گرچه خیلی‌ها معتقد بودند برنامه شب کوک با آماره‌های ابلاغی تعارض داشت اما نشان داد مخاطبان جدیدی وارد بینندگان تلویزیون شدند.
تقلید از روش‌های شبکه‌های ماهواره‌ای و خارجی از مسائلی است که می‌توان در برنامه‌های تفریحی به آن اشاره کرد و این نشان از عدم هزینه برای ایجاد خلاقیت است که این هزینه می‌تواند مادی وهم تربیت نیروی انسانی مناسب باشد.
در پایان باید گفت که بحث در این مقوله بسیار زیاد و متنوع است که سعی شد در این مجموعه به صورت اختصار به کلیات آن بپردازیم.

منبع: نقش نوین


 

نظرات کاربران

پاسخ به نظر سعیدی چهارشنبه، 22 دی 1395

تاریخچه بود. تابحث تفریح.

پاسخ به نظر هاتف سه‌شنبه، 28 دی 1395

الان رسانه جزو تفریحات است اما نه فقط رسانه داخلی. بخش قابل توجه مردم تفریحاتشان رسانه های خارجی است.

پاسخ به نظر مهدی چهارشنبه، 29 دی 1395

تاریخچه تفریح بود در رسانه

ارسال نظر

• نظراتی را که حاوی توهین است، منتشر نمی شود.
• نظرات پس از تایید نمایش داده خواهد شد.